KREDITLASH
Mikrokreditlar ikki yo`nalishda ajratiladi:• Boshlang`ich (start) sarmoyani shakllantirish uchun;
• Biznesni rivojlantirishga (kengaytirishga) va aylanma mablag`larni to`ldirish uchun.
Boshlang`ich (start) sarmoyani shakllantirishga ajratiladigan mikrokreditlar:
Ushbu mikrokreditlar yiliga 3 foizlik stavka bo`yicha 18 oygacha bo`lgan muddatga tashkil torganiga 6 oydan oshmagan kichik tadbirkorlik sub`ektlariga quyidagi miqdorlarda ajratildadi:
• eng kam oylik ish haqining 50 baravarigacha yuridik shaxs maqomini olmasdan faoliyat ko`rsatayotgan tadbirkorlik sub`ektlariga;
• eng kam oylik ish haqining 100 baravarigacha mikrofirmalar va yuridik shaxs maqomini olib faoliyat ko`rsatayotgan dehqon xo`jaliklariga;
• eng kam oylik ish haqining 200 baravarigacha fermer xo`jaliklariga.
Biznesni rivojlantirishga (kengaytirishga) va aylanma mablag`larni to`ldirish uchun mikrokreditlar.
Mikrofirmalar, kichik korxonalar, dehqon va fermer xo`jaliklari uchun:
• MIQDORI — eng kam oylik ish haqining 500 baravarigacha;
• MUDDATI — 24 oygacha;
• FOIZI — Markaziy bankning qayta moliyalash stavkasining 50 foizidan oshmagan foiz stavkasida.
Mikrokreditlar quyidagi kichik biznes sub`ektlariga ajratiladi:
• yakka tartibdagi tadbirkorlar;
• yuridik shaxs maqomiga ega bo`lgan dehqon xo`jaliklari;
• fermer xo`jaliklari;
• mikrofirmalar;
• kichik korxonalar.
Fuqaro tadbirkorlik faoliyati bilan shug`ullanib, bank xizmatlaridan foydalanishi uchun:
• tadbirkorlik sub`ekti sifatida davlat ro`yxatidan o`tishi hamda;
• o`ziga qulay bo`lgan Mikrokreditbank filialida hisob raqam ochishi kerak.
Mikrokredit olish uchun bankka taqdim qilinishi lozim bo`lgan xujjatlar:
• mikrokredit olish uchun buyurtmanoma;
• biznes-reja, rul oqimlari rrognozini albatta ko`rsatgan holda;
• mikrokreditning qaytarilishi ta`minlanishi bilan bog`liq hujjatlar, shu jumladan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda to`ldirilgan buxgalteriya va moliyaviy hisobot ma`lumotlari.
Tadbirkorlik sub`ektlari tomonidan taqdim etiladigan biznes-rejaga qo`yiladigan asosiy talablar
• Taqdim etiladigan biznes-reja mikrokredit olish uchun buyurtmanoma berilgan sanadan ko`ri bilan 60 kun oldin tuzilgan bo`lishi kerak.
• "Mikrokreditbank"ka murojaat qilgan tadbirkorlar kredit olgungacha "Mikrokreditbank" tomonidan berul tashkil etiladigan ajratiladigan mikrokreditlar va ko`rsatiladigan lizing xizmatlari turlari va mexanizmlari, shuningdek biznes-reja tuzish bo`yicha ikkita bazaviy seminarda qatnashishi majburiy hisoblanadi.
Mikrokredit qaytarlishini ta`minlash:
Mikrokreditlar ta`minot va ishonch asosida beriladi. MULK garovi mikrokreditni ta`minlashning asosiy shakli bo`lib xizmat qiladi. Har qanday mulk, shu jumladan buyumlar va «Garov to`g`risida»gi O`zbekiston Resrublikasi Qonuniga muvofiq mulkiy huquqlar (talablar) garov rredmeti bo`lishi mumkin. Mikrokredit ta`minot qiymatining 80% dan ko`r bo`lmagan miqdorda ajratiladi.
Ta`minot sifatida quydagilardan biri qabul qilinishi mumkin:
• mol-mulk garovi yuqori likvidlikka ega bo`lgan qimmatli qog`ozlar
• likvidli tovarlar, xorijiy valyuta va garov shaklida rasmiylashtiriladigan valyuta boyliklarining boshqa turlari;
• benuqson to`lov qobiliyatli sub`ekt obro`siga ega bo`lgan yuridik shaxslar kafilligi:
Ishonchli mikrokreditdan foydalanish sharti
• Mikrokreditlar faqat qoniqarli kredit tarixiga ega bo`lgan va oldin olingan UCHTA kreditni o`z vaqtida to`lagan qarz oluvchilarga ishonch asosida berilishi mumkin.
• Kredit ishonch asosida berilganda bo`lajak to`lovlar bo`yicha ta`minlash sifatida qarz oluvchilar tomonidan kredit qiymatining 20 foizigacha miqdordagi summada majburiy jamg`ariladigan derozit joylashtiriladi, unga bank tomonidan foiz to`lovlari qo`shiladi.
Mikrokredit arizalarini ko`rib chiqish muddatlari
• Mikrokredit berish to`g`risidagi qaror kredit qo`mitasi tomonidan bankka zarur hujjatlar ilova qilingan holda kredit buyurtmanomasi tushgan kundan boshlab 10 ish kuni mobaynida qabul qilinadi.
• Tadbirkorlik sub`ekti tomonidan zarur darajada rasmiylashtirilmagan hujjatlar taqdim etilganda yoxud hujjatlarda ishonchsiz yoki noto`g`ri ma`lumotlar mavjud bo`lganda bank ko`rsatilgan muddat mobaynida hujjatlarni aniq mulohazalar ro`yxatini yozma shaklda bayon qilgan holda ruxta ishlash uchun qaytarishga haqlidir.
Mikrokreditlar ajratish va mikrolizing xizmatlari ko`rsatish taqiqlangan yo`nalishlar
• ilgari olingan kreditlarni yoki boshqa har qanday qarzlarni to`lashga;
• tamakichilikni va alkogolli ichimliklarni ishlab chiqarishni tashkil etishga;
• lotereyalar, totalizatorlar va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o`yinlarni tashkil etishga berilmaydi.
Mikrokreditni ajratish va qaytarish tartibi
1. Mikrîkrådit îlish istàgidàgi tàdbirkîrlik sub`åkti Mikrîkråditbànkning o`zigà qulày bo`lgàn filiàli yoki minibànkigà murîjààt etàdi.
2. Tàdbirkîrlik sub`åkti bànk tîmînidàn mikrîkråditlàr àjràtish âà mikrîlizing hizmàtlàri ko`rsàtish uni qàytàrish tàrtibi, biznås–råjà tuzish qîidàlàri bo`yichà båpul tàshkil etilàdigàn ikkità bàzàviy såminàrdà ishtirîk etishi màjburiy hisîblànàdi. Ushbu såminàrlàrdà tàdbirkîrlàr o`zlàrini qiziqtirgàn bàrchà sàvîllàrigà jàvîb îlàdilàr, bànk và mikrîkrådit îluvchining huquq và màjburiyatlàri bilàn tànishàdilàr.
3. Mikrîkrådit àjràtish qîidàlàri tàdbirkîrgà mà`qul kålgàn tàqdirdà u mikrîkrådit îlish uchun bànkkà yozmà murîjààtnîmà tàqdim etàdi. Murîjààtnîmàgà biznås råjà và tà`minît to`?risidàgi mà`lumîtlàrni ilîvà qilàdi.
4. Krådit qo`mitàsi mijîz tîmînidàn tàqdim etilgàn õujjàtlàrni 10 ish kunidàn ko`p bo`lmàgàn vàqtdà ko`rib chiqàdi và mikrîkrådit àjràtish bo`yichà Qàrîr mijîzgà tàqdim etàdi.
5. Ijîbiy qàrîr îlgàn tàdbirkîr tà`minît (krådit qo`mitàsi qàrîridà qàyd etilgàn mîl-mulkni gàrîvi shàrtnîmàsini nîtàriàl tàsdiqàsh) bilàn bîg`liq õujjàtlàrni ràsmiylàshtiràdi và bànkkà tàqdim etàdi.
6. Krådit summàsidàn và fîiz stàvkàsidàn kålib chiqib, àsîsiy qàrz và fîizlàrning bo`làjàk to`lîvlàri kråditning butun muddàtigà tång to`lîvlàrdà hisîblàb chiqilàdi.
7. Biznås-råjàgà muvîfiq tàdbirkîr dàstlàb 6 îygàchà bo`lgàn muddàtgà imtiyozli dàvr îlishi mumkin. Bu dàvrdà mijîz fàqàt fîiz to`lîvlàrini, so`ng àsîsiy qàrz miqdîrini îymà-îy to`làb bîràdi.
8. Bànk îldidàgi o`z màjburiyatlàrini bàjàrmàyotgàn qàrz îluvchigà nisbàtàn bànk krådit shàrtnîmàsi shàrtlàridàn kålib chiqqàn hîldà quyidàgi huquqlàrgà egà bo`làdi:
o àgàr qàrz îluvchi bànkning tàvsiyalàrini kålishilgàn muddàtlàrdà bàjàrmàsà, ungà sànktsiya qo`llàsh to`g`risidàgi îgîhlàntirish bilàn birgà dà`vî õàti yubîrish;
o àsîsiy summà và kråditdàn fîydàlàngànlik uchun fîizlàr o`z vàqtidà to`lànmàgàn, shuningdåk kråditni krådit shàrtnîmàsidà bålgilàngàn muddàtdà qàytàrish istiqbîli màvjud bo`lmàgàn tàqdirdà krådit bo`yichà qàrzdîrlik qîldig`ini muddàtidàn îldin, shu jumlàdàn gàrîvgà qo`yilgàn mîl-mulk và bîshqà mîl-mulk hisîbigà undirib îlish.
